Als huisarts speel je een cruciale rol in het signaleren van hittegerelateerde gezondheidsrisico’s en het begeleiden van kwetsbare patiënten tijdens deze warme periodes. Ons kernteam Planetaire Gezondheid deelt deze zomertip graag met jou, inclusief praktische adviezen en een waardevolle getuigenis van collega-huisarts Dr. Michael McMahon.
De impact van hitte op kwetsbare patiënten
Hoge temperaturen kunnen ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid, vooral bij bepaalde risicogroepen:
-
Ouderen en mensen met beperkte mobiliteit
-
Patiënten met chronische aandoeningen zoals hartfalen, diabetes of nierproblemen
-
Kinderen en mensen met mentale kwetsbaarheden
-
Mensen die bepaalde medicatie gebruiken, zoals diuretica, die het risico op uitdroging verhogen
De combinatie van hitte en deze kwetsbaarheden kan leiden tot uitdroging, verslechtering van chronische ziekten, en in ernstige gevallen tot ziekenhuisopnames of zelfs overlijden.
Praktische tips voor huisartsen: hoe kan jij je patiënten beschermen?
1. Proactief signaleren en anticiperen
-
Identificeer risicopersonen: Denk aan ouderen, patiënten met chronische aandoeningen (bv. hartfalen, diabetes), mensen die geneesmiddelen nemen die de vochtbalans beïnvloeden (zoals diuretica of bepaalde antihypertensiva), en personen die sociaal of fysiek kwetsbaar zijn.
-
Geef tijdige informatie: Voorzie deze patiënten vooraf van duidelijke adviezen over hittepreventie en de symptomen van uitdroging of hitteslag die medische hulp vereisen.
-
Gebruik beschikbaar materiaal: Op www.warmedagen.be vind je communicatiemateriaal zoals folders, affiches en een video voor in de wachtzaal.
2. Herzien van medicatie
-
Check het medicatiegebruik: Tijdens een hittegolf is het belangrijk om kritisch te kijken naar medicatie die het risico op uitdroging verhoogt of de thermoregulatie kan verstoren.
-
Overweeg tijdelijke aanpassingen: Denk aan het aanpassen van diuretica, ACE-inhibitoren, NSAID’s of psychofarmaca. Doe dit steeds op basis van de klinische toestand van de patiënt en in overleg met hen.
-
Raadpleeg betrouwbare bronnen: Het BCFI biedt een overzicht van medicatie waarbij voorzichtigheid geboden is bij hitte.
3. Voorlichting en educatie
-
Informeer over gedrag bij hitte: Geef praktisch advies zoals:
-
Drink regelmatig en voldoende water, ook zonder dorst.
-
Zoek verkoeling op, blijf in de schaduw of in een koele ruimte.
-
Vermijd zware fysieke inspanningen tijdens de heetste uren van de dag.
-
Draag luchtige, lichte kleding.
-
-
Herken vroege symptomen: Leg uit welke signalen kunnen wijzen op uitdroging of oververhitting: verminderde urineproductie, sufheid, duizeligheid, snelle pols of verwardheid.
4. Samenwerking met omgeving en apotheek
-
Betrek mantelzorgers en familieleden: Vraag hen om een oogje in het zeil te houden bij kwetsbare personen en hen te helpen herinneren aan drinken en rust nemen.
-
Stem af met de apotheker:
-
Overweeg gezamenlijke opvolging van risicopatiënten.
-
Geef tips mee over de bewaring van medicatie bij warme temperaturen, zoals het vermijden van blootstelling aan direct zonlicht of het bewaren in de koelkast indien nodig.
-
5. Raadpleeg extra informatie
-
Op www.warmedagen.be vind je:
-
Informatie en adviezen voor professionals en het brede publiek.
-
De leidraad voor huisartsen, met medische aanbevelingen bij hittegolven.
-
Downloadbare communicatiematerialen, ook geschikt voor wachtzalen.
-
Een voorbeeld uit de praktijk
“Tijdens de hittegolf in juni 2023 maakte ik me extra zorgen over mijn patiënten met hartfalen,” vertelt Dr. Michael McMahon. “Bij één patiënt heb ik tijdelijk de diuretica stopgezet om het risico op acute nierinsufficiëntie te vermijden, aangezien uitdroging tijdens extreme warmte extra gevaarlijk kan zijn. Na de hittegolf kon ik deze medicatie veilig hervatten. Dit voorbeeld benadrukt hoe belangrijk het is om de impact van hitte op de gezondheid actief mee te nemen in onze medische beslissingen.”
Waarom dit ook een planetair gezondheidsvraagstuk is
De toenemende frequentie en intensiteit van hittegolven zijn direct gerelateerd aan klimaatverandering, een centraal thema binnen planetaire gezondheid. Klimaatverandering zorgt ervoor dat zulke periodes vaker en intenser voorkomen. Dat heeft een directe impact op de gezondheid van veel van je patiënten, zeker de kwetsbaren.
Behalve de voorgaande tips, is het ook belangrijk dat we ijveren voor meer groen in onze stad om te kunnen afkoelen. De 3-30-300-regel biedt hiervoor een praktische leidraad: iedere Gentenaar moet vanuit zijn/haar woning 3 bomen kunnen zien, in een wijk verblijven met minstens 30% boombedekking en op maximaal 300 meter van een park wonen. Zo maken we onze zorgpraktijken en stad toekomstbestendig!
Wil jij weten hoe je jouw patiënten nog beter kan begeleiden tijdens hitteperiodes?
De hierboven besproken tips vormen een goede basis om je patiënten veilig door warme periodes te helpen. Daarnaast delen we graag een praktijkvoorbeeld van Dr. Michael McMahon: in zijn vorige praktijk, WGC Nieuw Gent, ontwikkelden ze een protocol dat klaarstaat bij elke aangekondigde hittegolf. Dit protocol bevat o.a. een wachtzaalpresentatie om patiënten te informeren en communicatietips voor elke discipline binnen de praktijk. Zo wordt hittepreventie een gezamenlijke en gestructureerde aanpak.
Wil je dit praktische protocol gebruiken in jouw praktijk?
Download hier het hitteprotocol, ontwikkeld door WGC Nieuw Gent
Blijf koel en zorgzaam deze zomer – jouw patiënten rekenen op jou!